Het signalement dat bij deze webstek hoort vindt u hier

4, 03/2006 - HEC-Luik

Kronieken taalvaardigheid op ´t web - kroniek: 4
Johanna Roodzant (Maastricht) en Arthur Verbiest (Madrid)

HEC-Luik

In deze vierde aflevering van Taalvaardigheid op ’t web bespreken we een webstek die is gemaakt voor studenten van de HEC-Ecole de Gestion van de universiteit Luik ( http://cours.hec.be/nl/webpagina/). Vanaf het eerste jaar van hun studie moeten de studenten van deze economie- en managementopleiding Engels volgen en twee andere vreemde talen. Nederlands kan worden gekozen als tweede of derde vreemde taal.

De webstek
In donkerblauwe letters op een stemmig lichtblauwe achtergrond wordt de geïnteresseerde welkom geheten door de makers Lutgarde Nachtergaele en Baudoin Yans met wie per mail direct contact kan worden opgenomen. Naast taaloefeningen bevat de webstek ook een verzameling links, geordend in rubrieken, en een basiswoordenschat Nederlands-Frans die als pdf-file kan worden gedownload. Deze woordenschat, een tweetalige woordenlijst, leunt sterk op het Basiswoordenboek Nederlands van P. de Kleijn en E. Nieuwborg. Ook voor de oefeningen wordt teruggegrepen op dit woordenboek. De webstek is duidelijk bedoeld als ondersteuning en is nog in opbouw. Het geheel ziet er eenvoudig, zeer overzichtelijk en gebruiksvriendelijk uit.

De inhoud
Wanneer we op ‘basiswoordenschat’ klikken, komen we inderdaad via Acrobat Reader, bij een in categorieen opgedeelde woordenlijst Nederlands-Frans. Ons is niet geheel duidelijk waarom deze lijst in substantieven, adjectieven, werkwoorden, voorzetsels en wat dies meer zij, is onderverdeeld maar dat zal ongetwijfeld met het Luikse onderwijssysteem te maken hebben. In ieder geval is het handig een makkelijk printbare lijst te hebben die je tijdens het maken van de oefeningen kunt raadplegen. Er wordt ook netjes gewaarschuwd dat de vertalingen slechts een benadering van de betekenis zijn en dat er copyright op deze lijst rust.

De oefeningen
Nieuwsgierig geworden gaan we terug naar het beginscherm en kiezen voor ‘oefeningen’. Wederom zeer overzichtelijk en gebruiksvriendelijk wordt er gewezen op de noodzaak RealPlayer te hebben, omdat sommige oefeningen geluidsbestanden bevatten. Dit programma is direct vanaf de webstek te downloaden. Vervolgens kan er worden gekozen voor drie soorten oefeningen: grammaticale, lexicale en synthese-oefeningen. De oefeningen zijn gemaakt met Hot Potatoes (zie Taalvaardigheid op ’t web 3) en bestaan uit multiple-choice, slepen, woorden of hele zinnen invullen/vertalen en kruiswoordpuzzels maken. De sleepoefeningen zijn niet met Firefox te bekijken, maar wel goed met de Internet Explorer. Een enkele keer lukte het met Firefox niet een invuloefening te corrigeren, terwijl dat met Explorer geen probleem opleverde. De geluidsfragmenten, die met de RealPlayer zijn te beluisteren, werken allemaal goed en de geluidskwaliteit is ruimschoots voldoende. Bijzonder handig is dat elke oefening een eigen url heeft, zodat je als docent een lijstje met direct aanklikbare links aan je studenten kunt mailen met eventueel commentaar of extra instructies erbij.

Grammaticale oefeningen
De lijst oefeningen wordt voorafgegaan door een oefening om de kennis van grammaticale termen (NL-F) weer even op te frissen. Met Firefox is deze oefening niet te bekijken (het is een sleepoefening) maar de Internet Explorer weet er wel raad mee. Na deze eerste oefening komt er een lijst van meer dan vijftig grammaticaoefeningen, alfabetisch geordend (van adjectief tot zelf/zelfs), waarmee de enthousiaste taalleerder aan de slag kan. Jammer dat slechts twee oefeningen geluidsbestanden bevatten, dat is wat aan de magere kant, want zoiets als kloktijden (Het uur) zou toch bij uitstek met geluid aangeboden kunnen worden? Over mager gesproken: elk grammaticaonderdeel bevat een tiental oefenzinnen, in het beste geval twintig, en daarmee is voor de makers de kous af. Nogal bescheiden, zo vinden wij. De comparatief met tien oefenzinnen onder de knie krijgen, lijkt ons schier onmogelijk, of wat te denken van slechts tien substantieven waarmee de suffixen van diminutieven worden ingeoefend? Ook de keus van de onderwerpen laat soms te wensen over: zou het niet beter zijn te focussen op het juiste lidwoord in plaats van een oefening over genus aan te bieden? En zijn oefeningen met ‘zelf’ of ‘zelfs’ en ‘laten’ of ‘doen’ op dit niveau wel aan te raden? Met zo weinig voorbeeldzinnen komt een student toch niet veel verder. Gelukkig zijn er heel wat andere onderwerpen te vinden met goed geformuleerde oefenzinnen waaraan de actieve taalleerder wel veel heeft. Vooral op het gebied van de werkwoorden valt er heel wat te oefenen: het gebruik van de tijden, hebben of zijn in het perfectum, modale werkwoorden, (on)scheidbare werkwoorden, de imperatief enz. Een inventieve student kan echter wel eens zijn neus stoten bij het intikken van een minder geijkte mogelijkheid (‘Ik wil/mag die zware tas niet alleen dragen’ wordt fout gerekend, alleen ‘ik kan die zware tas niet alleen dragen’ wordt aanvaard).
Daarmee komen we tevens bij het zwakke punt van het Hot Potatoesprogramma: het is niet eenvoudig alle mogelijke antwoorden te voorzien en in te programmeren en daardoor kan een student op het verkeerde been gezet worden. De makers van deze webstek hebben over het algemeen heel veel mogelijke antwoorden voorzien maar niet altijd alle: ‘Waar ga je naartoe?’ wel, maar ‘Waar ga je heen?’ bijvoorbeeld niet, ‘Hij ligt er zeker op’ (de koffer op de kast) wel, maar ‘Daar ligt hij zeker op’ weer niet, ‘Nee, ik ken haar niet’ wel, maar ‘Nee, haar ken ik niet’ ook weer niet en zo zijn er meer leemtes.
Iets meer interactief zijn de oefeningen met de negatie. Hier moet de student ontkennend op vragen antwoorden en er worden verschillende mogelijkheden goed gerekend. Ook worden de alternatieve antwoorden getoond als je je eigen antwoord corrigeert. Het typen van complete zinnen is bovendien een goede oefening na al het klikken en slepen. Ook woordjes als ‘al’ en ‘nog’ moeten worden meegenomen in de negatie, waardoor de zinnen heel natuurlijk aandoen en in de mogelijke antwoorden staan ook varianten met ‘er’ en voornaamwoorden, zodat niet alles letterlijk wordt herhaald.
Sommige oefeningen zijn uitsluitend geschikt voor Franstaligen of voor leerders die goed in het Frans zitten (de al genoemde grammaticale termen, spelling, passief 1, pluralis 2 en 3 die meteen ook vertaaloefening is en de eerste oefening met de voornaamwoordelijke bijwoorden). De instructies zijn echter consequent in het Nederlands, waardoor grote delen van deze webstek zeker ook zeer bruikbaar zijn voor studenten die het Frans niet beheersen.

Lexicale oefeningen
Onder dit kopje staat een dertiental oefeningen op het gebied van woordvelden, synoniemen, antoniemen en voor de hand liggende combinaties van substantieven met adjectieven of werkwoorden. De werkvormen zijn zoals hierboven beschreven met daarbij twee kruiswoordpuzzels, leuk voor het aangenaam verpozen. De gedownloade RealPlayer hebben we bij dit onderdeel niet nodig, er zijn geen geluidsbestanden in opgenomen, hetgeen we betreuren want zo’n oefening met telwoorden zou met geluid veel interessanter worden. Ons valt op dat de woorden hier vaak minder in context worden aangeboden dan bij de grammaticale oefeningen. Ook wordt er naar ons idee in de oefeningen met antoniemen en synoniemen nogal een kunstmatig onderscheid aangebracht tussen adjectiva en adverbia. Zo duiken ‘altijd’ en ‘nooit’ op in de lijst met adjectieven en staan tussen de adverbia veel woorden die net zo goed een adjectief kunnen zijn. De meerwaarde van dit onderscheid is ons niet duidelijk zolang de woorden niet in een context worden gezet. Bij het combineren van adjectieven met substantieven (collocaties 1) zouden we graag een iets aangescherpte instructie zien. Waarom krijgen we een foutmelding bij ‘ernstige leraar’ en ‘ernstig antwoord’? Als je weet dat elk woord maar een keer mag worden ingevuld, ontdek je wel dat bij leraar ‘streng’ het beste past en word je minder snel teleurgesteld als blijkt dat niet alle betekenisvolle combinaties worden gehonoreerd.

Synthese-oefeningen
Onze nieuwsgierigheid werd meteen gewekt toen we deze term op het scherm zagen, want wat zou een synthese-oefening kunnen behelzen? Zou het een combinatie van het voorafgaande zijn? Zou dit meer praktisch en interactief zijn? Ja en nee, zo blijkt. Werden in de eerste twee rubrieken de oefeningen enkel aangeduid met grammaticale termen, zonder verdere niveauaanduiding of thematische indeling, hier staan thema’s centraal: verkeer, opstaan en ‘s morgens de deur uitgaan, een beschrijving van een school, vakantie en zich voorstellen.
Wat houden deze oefeningen nu precies in? Het zijn gesproken teksten die opgetekend moeten worden, dictees dus. Zonder het nut hiervan te willen betwisten vinden we dat toch wel erg repetitieachtig en weinig taakgericht. Een (in)gesproken tekst, prima, hiermee wordt tenslotte een groot beroep gedaan op de kennis die in de vorige oefeningen is herhaald en gemobiliseerd. Maar is het echt een synthese? De student kan nu alleen testen of hij de gevraagde woorden kent. Of hij er ook iets mee kan, blijft in het ongewisse.

Conclusie
De makers van deze overzichtelijke en goed verzorgde webstek hebben een goede aanzet gegeven maar het aangeboden materiaal is aan de ene kant te uiteenlopend en aan de andere kant te summier om hiermee een hoger niveau te bereiken. Misschien zou een beperking van de onderwerpen enerzijds en een uitbreiding van het materiaal per onderwerp anderzijds vruchten kunnen afwerpen, zodat de surfende taalleerder wat meer houvast krijgt en daadwerkelijk de negatie of de comparatief onder de knie kan krijgen.

Oproep
Hebt u een webstek gemaakt of kent u een webstek die in deze kroniek besproken zou kunnen worden, neemt u dan contact op met Johanna Roodzant (j.c.roodzant@inter.nl.net) of Arthur Verbiest (verbiest@mi.madritel.es) zodat we op de hoogte komen van wat er voorhanden is.
Uiteraard is het niet onze bedoeling de maker(s) van digitaal oefenmateriaal te kijk te zetten, maar juist in de kijker te brengen zodat er mogelijkerwijs een wisselwerking teweeggebracht kan worden tussen de (aspirant)makers van didactische webstekken op het gebied van NVT/NT2 en de besprekers hiervan waar de gebruikers uiteindelijk de vruchten van zouden kunnen gaan plukken. Onze indruk is namelijk dat er wel enthousiast aan verschillende webstekken wordt gewerkt maar dat er informatie, structuur en feedback ontbreekt. Wellicht kan er van deze nieuwe rubriek een stimulerende werking uitgaan waardoor het op internet aangeboden materiaal meer mensen zal bereiken en evenwichtiger in opzet wordt.